Panama’nın sembolü olan Altın Kurbağa, 2009’dan bu yana ilk kez doğal yaşam alanına geri dönüyor. Smithsonian Enstitüsü’nün yürüttüğü Panama Amfibi Kurtarma ve Koruma Projesi (PARC), 17 yıllık çaba sonucunda bu önemli yeniden yerleştirme sürecini başlattı. Ancak bu süreç, hala aşılmamış bir tehlikenin gölgesinde ilerliyor.
MANTAR SALGINI 2009’DA TÜRLERİ TEHDİT ETTİ
Atelopus zeteki türündeki kurbağaların nüfusu, 1980’lerin sonlarında düşüş göstermeye başladı. Orta Amerika’nın alt kesimlerinden yayılan Batrachochytrium dendrobatidis (Bd) mantarı, su kenarlarında yaşayan kurbağaları hızla etkisi altına aldı. Bd’nin yol açtığı kitridiomikoz hastalığı, amfibilerin derisindeki su ve tuz dengesini bozarak kalp yetmezliğine neden oluyor. Bu hastalık, 2004’te Altın Kurbağa’nın son büyük popülasyonunun bulunduğu El Valle de Antón bölgesine ulaştı ve 2009 yılına gelindiğinde bu tür, doğadan tamamen silinmişti.
KONTROLLÜ ORTAMLARDAN DOĞAYA YENİDEN YERLEŞTİRME
PARC ekipleri, yıllar boyunca Altın Kurbağa’yı kontrollü ortamda korudu. Popülasyon yeterli büyüklüğe ulaştığında, doğaya yeniden yerleştirme çalışmalarına başlandı. PARC Direktörü Roberto Ibañez, “Şimdi doğaya kazandırma biliminde yeni bir aşamaya geçiyoruz,” diye belirtti. Ancak ilk sonuçlar beklenildiği gibi olumlu olmadı. 12 haftalık alıştırma sürecinde doğaya salınan 100 kurbağadan yaklaşık 70’i kitridiomikoz nedeniyle hayatını kaybetti. Araştırmacılar, bu kayıpları bir başarısızlık değil, veri kaynağı olarak görmeyi tercih ediyor.
Biyolog Brian Gratwicke, “Modellerimiz, kurbağalar için uygun ama mantar için fazla sıcak olan iklimsel olarak elverişli yerlerin bulunduğunu gösteriyor,” dedi. Bu bulgular, yalnızca Panama için değil, uluslararası düzeyde yeniden yerleştirme yöntemlerini dönüştürme potansiyeline sahip. Öte yandan, bir önceki yıl üç farklı kurbağa türünün başarıyla doğaya kazandırılması, projenin genel çerçevesini sağlamlaştırıyor. Bd’ye karşı doğal iklim sığınaklarının belirlenmesi, gelecekteki yeniden yerleştirme çabalarının temelini oluşturabilir.
